Vrijgesproken, maar nog altijd in gevaar: verdachten van godslastering gedwongen onder te duiken of in ballingschap te leven
Vrijspraak voor godslastering in Pakistan betekent niet altijd dat een beschuldigde daarna veilig naar huis kan terugkeren. In de meeste strafzaken betekent vrijspraak dat iemand zijn vrijheid terugkrijgt. Voor sommige mensen die in Pakistan van godslastering worden beschuldigd, blijkt een vrijspraak echter iets veel ingewikkelders te betekenen.
De gevangenisdeur gaat open.
Maar naar huis terugkeren is niet altijd veilig.
Asia Bibi
Misschien is er geen zaak die dit duidelijker illustreert dan die van Asia Bibi.
De christelijke landarbeidster werd in 2009 beschuldigd van godslastering na een conflict met moslimvrouwen in de Pakistaanse provincie Punjab.
Ze ontkende dat ze godslastering had gepleegd.
In 2010 werd ze ter dood veroordeeld.
Bijna acht jaar later, op 31 oktober 2018, sprak het Hooggerechtshof van Pakistan haar vrij, nadat het ernstige tekortkomingen in het bewijsmateriaal van de aanklager had vastgesteld.
Juridisch gezien was Asia Bibi vrij.
In de praktijk verkeerde ze nog altijd in gevaar.
Haar vrijspraak leidde tot grootschalige demonstraties.
Vanwege ernstige zorgen over haar veiligheid kon ze niet onmiddellijk terugkeren naar een normaal leven.
Uiteindelijk verliet ze Pakistan in 2019 en vertrok ze naar Canada.
Salamat Masih
Salamat Masih was nog een christelijk kind toen hij samen met Rehmat Masih en Manzoor Masih van godslastering werd beschuldigd.
Tijdens de rechtszaak werden zij buiten de rechtbank door gewapende mannen aangevallen.
Manzoor werd gedood.
Salamat en Rehmat overleefden de aanslag en werden later ter dood veroordeeld.
Het Hooggerechtshof van Lahore sprak hen uiteindelijk vrij.
Salamat verliet vervolgens Pakistan omdat er nog altijd ernstige zorgen bestonden over zijn veiligheid.
Waarom maakt een vrijspraak geen einde aan het gevaar?
Een rechterlijke uitspraak en een beschuldiging binnen de samenleving werken op totaal verschillende manieren.
Een rechtbank onderzoekt het bewijsmateriaal.
Een woedende menigte leest het vonnis misschien nooit.
Zodra iemands naam publiekelijk in verband is gebracht met godslastering, kunnen sommige extremisten die persoon als schuldig blijven beschouwen, ongeacht wat een rechter heeft vastgesteld.
Hierdoor ontstaat een buitengewone situatie:
Iemand kan volgens de wet onschuldig zijn, maar toch niet veilig kunnen leven in het land waarvan de eigen rechtbanken hem of haar onschuldig hebben verklaard.
De verborgen prijs van ballingschap
Internationale berichtgeving over een godslasteringszaak eindigt soms zodra de betrokkene een ander land heeft bereikt.
Maar ballingschap betekent niet noodzakelijkerwijs een gelukkig einde.
Het kan betekenen dat iemand zijn of haar:
- huis,
- werk,
- familie,
- taal,
- gemeenschap,
- kerk,
- buren,
- en het land waar diegene dacht de rest van zijn of haar leven te zullen doorbrengen,
moet achterlaten.
Veiligheid is van onschatbare waarde.
Maar gedwongen ballingschap blijft een ingrijpend verlies.
Conclusie
Bij de documentatie van iedere godslasteringszaak zouden daarom twee verschillende uitkomsten moeten worden vastgelegd:
Juridische uitkomst: veroordeeld, vrijgesproken, vrijgelaten of zaak nog in behandeling.
Menselijke uitkomst: veilig thuis, ontheemd, ondergedoken, bedreigd of gedwongen naar het buitenland gevlucht.
Zonder die tweede categorie blijft het historische beeld onvolledig.
Gerechtigheid zou meer moeten betekenen dan alleen de gevangenis overleven.
Een onschuldig persoon zou ook het recht moeten hebben om naar huis terug te keren.
