Een beschuldiging van godslastering heeft in Pakistan soms tot de dood geleid zonder dat een rechter ooit heeft vastgesteld of de beschuldiging gegrond was. Anderen kwamen om doordat een beschuldiging tegen één persoon een aanval op een hele gemeenschap uitlokte, of doordat zij iemand verdedigden die was beschuldigd. Dit overzicht richt zich op mensen die om het leven kwamen in verband met blasfemiebeschuldigingen en het geweld daaromheen.
Het beschikbare onderzoek brengt niet alle slachtoffers samen in één openbaar, geverifieerd register. Dit is een op bronnen gebaseerd overzicht van gedocumenteerde gevallen, waarbij onzekere doodsoorzaken afzonderlijk worden vermeld. Niemand is uitsluitend opgenomen omdat diegene gevangen heeft gezeten, is veroordeeld of later is vrijgesproken.
1. Vroege sterfgevallen vóór de wetswijzigingen onder Zia-ul-Haq
Deze moorden maken deel uit van de bredere geschiedenis die het Centre for Research and Security Studies (CRSS) beschrijft van geweld in verband met religieuze beschuldigingen. De bronnen tonen niet aan dat tegen ieder slachtoffer persoonlijk een formele aanklacht wegens godslastering was ingediend.
1948 — Majoor Mahmud — Quetta
Een Ahmadi-officier in het leger werd door een menigte gedood te midden van vijandigheid tegenover de Ahmadi-gemeenschap. Zijn dood behoort tot de vroegere geschiedenis van religieus geweld, maar een formele beschuldiging van godslastering tegen hem is niet aangetoond.
1950 — Twee Ahmadi-slachtoffers — Namen niet geverifieerd
Het Centre for Research and Security Studies (CRSS) registreert in zijn historische cijfers voor dit jaar twee overleden Ahmadi’s. De beschikbare samenvatting bevat onvoldoende gegevens om hun identiteit of de precieze omstandigheden van beide moorden vast te stellen.
2. Personen die zelf werden beschuldigd en buiten detentie werden gedood
1992 — Naimat Ahmar — Faisalabad
Een christelijke leraar werd gedood nadat affiches waren verspreid waarop hij ervan werd beschuldigd de islam te hebben beledigd. Zijn aanvaller zou op basis van die beschuldigingen hebben gehandeld zonder de vermeende uitspraken zelf te hebben gehoord.
1994 — Manzoor Masih — Lahore
Manzoor Masih werd nabij een rechtbank doodgeschoten terwijl een blasfemiezaak tegen hem en twee andere christenen nog liep. Door zijn dood kwam er nooit een definitieve rechterlijke beoordeling van de beschuldiging tegen hem.
1994 — Hafiz Farooq Sajjad — Gujranwala
Een menigte doodde Hafiz Farooq Sajjad na een beschuldiging van godslastering. De verslagen over de omstandigheden lopen uiteen; daarom kan niet met zekerheid worden gesteld dat hij tijdens detentie is gedood.
1999 — Naamloze vrouw — Rahim Yar Khan
Een vrouw zou door een menigte levend zijn verbrand na een beschuldiging van ontheiliging van de Koran. Volgens berichten had zij een psychische aandoening, maar haar naam kon op basis van het onderzochte materiaal niet worden vastgesteld.
2005 — Ashiq Nabi
Ashiq Nabi werd door een menigte gedood na een beschuldiging die verband hield met de Koran. Berichten legden een verband tussen de aanval en een tegen hem uitgevaardigde religieuze verklaring.
2006 — Hafiz Qamar Javed — Hasilpur
Hafiz Qamar Javed kwam om bij een aanval die verband hield met een beschuldiging van godslastering. Muhammad Sadiq, die eveneens werd aangevallen, raakte volgens berichten gewond en mag bij dit incident niet als een tweede dodelijk slachtoffer worden meegeteld.
2008 — Jagdesh Kumar — Karachi
Een hindoeïstische fabrieksarbeider werd door collega’s gedood nadat zij hem van godslastering hadden beschuldigd. De beschuldiging verspreidde zich op de werkvloer en leidde tot een dodelijke groepsaanval.
2009 — Najeeb Zafar — Nabij Muridke
Een fabrieksarbeider werd gedood nadat een conflict over een kalender met Korantekst was uitgelopen op een beschuldiging van godslastering. Berichten maken ook melding van een tweede dodelijk slachtoffer tijdens het geweld, maar die persoon mag niet automatisch worden aangemerkt als iemand die zelf van godslastering was beschuldigd.
2011 — Mohammad Imran — Nabij Rawalpindi
Volgens CRSS werd Mohammad Imran doodgeschoten nadat hij was vrijgelaten in verband met een eerdere blasfemiezaak. De gepubliceerde chronologie geeft weinig details over de moord.
2014 — Shama en Shahzad Masih — Kot Radha Kishan
Een christelijk echtpaar dat in een steenbakkerij werkte, werd door een menigte gedood na beschuldigingen dat zij bladzijden uit de Koran hadden verbrand. Hun lichamen werden in de steenoven verbrand.
2017 — Mashal Khan — Mardan
Universiteitsstudent Mashal Khan werd op zijn campus door een menigte mishandeld en doodgeschoten nadat beschuldigingen van godslastering tegen hem waren verspreid.
2017 — Fazal Abbas — District Sialkot
Drie zussen schoten Fazal Abbas dood nadat hij uit het buitenland was teruggekeerd. Zij brachten hun aanval in verband met een beschuldiging van godslastering uit 2004, ongeveer dertien jaar eerder.
2021 — Muhammad Waqas — Rahim Yar Khan
Politieagent Muhammad Waqas werd gedood nadat hij eerder in een blasfemiezaak was vrijgesproken. Zijn vrijspraak nam de dreiging die van de beschuldiging uitging niet weg.
2021 — Priyantha Kumara — Sialkot
Een Sri Lankaanse fabrieksmanager werd door een menigte doodgeslagen nadat een conflict op het werk over religieuze posters was uitgelopen op een beschuldiging van godslastering. Zijn lichaam werd vervolgens verbrand.
2022 — Mushtaq Ahmed — District Khanewal
Een menigte doodde Mushtaq Ahmed nadat hij ervan was beschuldigd bladzijden uit de Koran te hebben verbrand. Volgens zijn familie had hij al lange tijd een psychische aandoening.
2022 — Safoora Bibi — Dera Ismail Khan
Drie vrouwen doodden lerares Safoora Bibi na een beschuldiging die verband hield met een droom die een jong familielid naar verluidt had gehad. Volgens de gemelde bewering zou zij al godslastering hebben gepleegd; het ging niet om iets wat zij mogelijk in de toekomst zou doen.
2023 — Abdul Rauf — Turbat
Leraar Abdul Rauf werd neergeschoten terwijl hij onderweg was naar een bijeenkomst die was georganiseerd om een beschuldiging van godslastering tegen hem te bespreken.
2024 — Nazir Masih — Sargodha
Nazir Masih raakte ernstig gewond bij een aanval door een menigte na een beschuldiging van ontheiliging van de Koran. Hij overleed later in het ziekenhuis aan zijn verwondingen.
3. Personen die in detentie of onder politiebescherming werden gedood
1992 — Mukhtar Masih
Een later verslag van CRSS vermeldt dat Mukhtar Masih na een beschuldiging van godslastering in politiehechtenis werd doodgemarteld. Het beschikbare verslag bevat weinig details.
2002 — Yusuf Ali — Lahore
Yusuf Ali, die wegens godslastering was veroordeeld, werd in de gevangenis door een medegevangene doodgeschoten.
2004 — Samuel Masih — Lahore
Samuel Masih werd tijdens een ziekenhuisbehandeling onder bewaking aangevallen door een politieagent. Hij overleed aan de verwondingen die hij daarbij opliep.
2007 — Mian Qasim — Kharian
Mian Qasim, in sommige verslagen ook Muhammad Qasim genoemd, werd door een politieagent gedood terwijl hij in een politiecel vastzat in verband met een beschuldiging van godslastering.
2009 — Anees Mallah — Sanghar
Anees Mallah werd door medegevangenen gedood terwijl hij wegens een beschuldiging van godslastering vastzat.
2012 — Ghulam Abbas — Channigoth, district Bahawalpur
Een menigte bestormde een politiebureau waar Ghulam Abbas na een beschuldiging van godslastering werd vastgehouden. De aanvallers haalden hem uit politiehechtenis en doodden hem.
2014 — Khalil Ahmad — Sharaqpur
Khalil Ahmad werd door een jonge aanvaller neergeschoten in het politiebureau waar hij na een beschuldiging van godslastering werd vastgehouden.
2014 — Haider Tufail Naqvi — Gujrat
Een politieagent doodde Haider Tufail Naqvi terwijl deze na een beschuldiging van godslastering in hechtenis zat.
2023 — Waris — Nankana Sahib
Een menigte drong een politiebureau binnen, sleepte Waris naar buiten en doodde hem na een beschuldiging van ontheiliging van de Koran.
2023 — Nigar Alam — Mardan
Na uitspraken tijdens een openbare bijeenkomst probeerde de politie Nigar Alam tegen een menigte te beschermen. De aanvallers bereikten hem op de plek waar hij in veiligheid was gebracht en doodden hem.
2024 — Mohammed Suleman — Madyan, Swat
Een toerist uit Sialkot werd naar een politiebureau gebracht nadat hij was beschuldigd van ontheiliging van de Koran. Een menigte bestormde het bureau, greep hem en doodde hem.
2024 — Abdul Ali — Quetta
Abdul Ali werd door een politieagent in een politiecel doodgeschoten nadat hij op verdenking van godslastering was aangehouden.
2024 — Dr. Shahnawaz Kunbhar — Mirpurkhas
Dr. Shahnawaz Kunbhar overleed nadat hij na een beschuldiging van godslastering in politiehechtenis was genomen. Een officieel onderzoek stelde later vast dat de gemelde gewapende confrontatie met de politie in scène was gezet.
4. Personen die bij een rechtbank of tijdens politiebegeleiding werden gedood
2006 — Abdul Sattar Gopang — Muzaffargarh
Abdul Sattar Gopang werd bij een rechtbank doodgestoken terwijl hij in verband met een blasfemiezaak door de politie werd begeleid.
2010 — Rashid en Sajid Emmanuel — Faisalabad
De twee christelijke broers werden buiten een rechtbank doodgeschoten terwijl hun blasfemiezaak nog in behandeling was.
2020 — Tahir Naseem Ahmad — Peshawar
Tahir Naseem Ahmad werd tijdens een rechtszitting over een beschuldiging van godslastering in de rechtszaal doodgeschoten.
De moord op Manzoor Masih in 1994 nabij een rechtbank in Lahore is al opgenomen onder ‘Personen die zelf werden beschuldigd en buiten detentie werden gedood’ en wordt hier niet herhaald.
5. Dodelijke slachtoffers van aanvallen op gemeenschappen
Deze slachtoffers kwamen om bij aanvallen op een bredere gemeenschap. Niet is vastgesteld dat ieder slachtoffer persoonlijk van godslastering werd beschuldigd.
2009 — Zeven christelijke slachtoffers — Gojra
Een beschuldiging die verband hield met de Koran leidde tot aanvallen op christelijke woningen. Volgens Human Rights Watch kwamen bij het geweld zeven christenen om het leven, onder wie mensen die stierven toen hun huizen in brand werden gestoken.
2014 — Een Ahmadi-vrouw en twee kinderen — Gujranwala
Een beschuldiging naar aanleiding van de sociale-media-activiteiten van een andere inwoner leidde tot een aanval op Ahmadi-woningen. Een vrouw en twee kinderen kwamen om in de daaropvolgende branden. Meldingen over een miskraam moeten afzonderlijk van deze drie sterfgevallen worden geregistreerd.
Verwante religieus gemotiveerde moord: 2025 — Laeeq Cheema — Karachi
Laeeq Cheema werd door een menigte gedood buiten een gebedshuis van de Ahmadi-gemeenschap. Zijn dood is relevant voor de bredere geschiedenis van religieuze vervolging, maar uit het onderzochte materiaal blijkt niet dat hij persoonlijk van godslastering was beschuldigd. Dit geval moet daarom worden onderscheiden van bevestigde moorden naar aanleiding van blasfemiebeschuldigingen.
6. Personen die werden gedood omdat zij beschuldigden verdedigden of misbruik van de wet bestreden
1997 — Rechter Arif Iqbal Bhatti — Lahore
Rechter Arif Iqbal Bhatti werd gedood nadat hij had meegewerkt aan de vrijspraak van mensen die van godslastering waren beschuldigd. De moord werd in verband gebracht met vergelding voor die rechterlijke beslissing.
2011 — Salmaan Taseer — Islamabad
De gouverneur van Punjab, Salmaan Taseer, werd door zijn lijfwacht gedood nadat hij zich publiekelijk had uitgesproken voor Asia Bibi en kritiek had geuit op het misbruik van de blasfemiewetten.
2011 — Shahbaz Bhatti — Islamabad
Federaal minister Shahbaz Bhatti werd vermoord nadat hij had gepleit voor bescherming van religieuze minderheden en wijzigingen van de blasfemiewetten.
2014 — Rashid Rehman — Multan
Advocaat Rashid Rehman werd doodgeschoten nadat hij was bedreigd vanwege zijn verdediging van een universitair docent die van godslastering was beschuldigd.
7. Sterfgevallen tijdens detentie waarbij doodsoorzaak of verantwoordelijkheid omstreden blijft
Deze sterfgevallen zijn gedocumenteerd, maar het beschikbare bewijs rechtvaardigt niet om ze allemaal zonder voorbehoud als bewezen moord te beschrijven.
1992 — Tahir Iqbal — Lahore
Tahir Iqbal overleed in de gevangenis terwijl hij in afwachting was van zijn proces wegens godslastering. In verslagen werd de mogelijkheid van moord geopperd, maar de doodsoorzaak kon op basis van de onderzochte bronnen niet definitief worden vastgesteld.
1992 — Bantu Masih
Bantu Masih zou in een politiebureau door zijn aanklager zijn neergestoken en later zijn overleden. De onderzochte verslagen geven geen eenduidig beeld van de tijd tussen de aanval en zijn overlijden of van de medische doodsoorzaak.
2003 — Naseem Bibi
Naseem Bibi overleed terwijl zij in verband met een blasfemiezaak vastzat. Haar advocaat stelde dat andere gevangenen haar hadden mishandeld; die bewering moet als een beschuldiging worden toegeschreven en niet als vaststaand feit worden gepresenteerd.
2009 — Robert Fanish Masih — Sialkot
Robert Fanish Masih werd dood aangetroffen in de gevangenis nadat hij was vastgezet op grond van een beschuldiging van godslastering. Over de omstandigheden van zijn overlijden bestond onenigheid.
8. Gerechtelijke executies
Pakistan heeft doodstraffen uitgesproken voor godslastering, maar in de onderzochte bronnen is geen gerechtelijke executie wegens godslastering gedocumenteerd. Een doodvonnis moet daarom worden onderscheiden van een daadwerkelijk uitgevoerde executie.
9. Vergelijking vóór en na de wetswijzigingen onder Zia-ul-Haq
Pakistan nam bij de onafhankelijkheid bestaande strafbepalingen tegen godslastering over. Generaal Zia-ul-Haq verscherpte en breidde deze in de jaren tachtig uit, waaronder de invoering van artikel 295-C in 1986.
Volgens de brede historische reeks van het Centre for Research and Security Studies:
Vóór de voltooiing van de wetswijzigingen, 1947–1986: 3 geregistreerde sterfgevallen.
Na de wetswijzigingen, 1987–2021: 86 geregistreerde sterfgevallen.
Gezamenlijk totaal in deze reeks: 89 sterfgevallen.
Deze cijfers hebben betrekking op de bredere categorie geweld in verband met religieuze beschuldigingen en blasfemiebeschuldigingen die CRSS hanteert. Het is geen officieel aantal personen tegen wie persoonlijk een formele aanklacht wegens godslastering was ingediend.
De vergelijking laat een aanzienlijke toename van het aantal geregistreerde doden na de wetswijzigingen zien. Het cijfer 86 loopt echter slechts tot en met 2021 en is geen totaal tot op heden. In dit artikel worden ook latere sterfgevallen genoemd, maar de beschikbare gegevens maken het niet mogelijk een nauwkeurig en volledig landelijk totaal tot en met 2026 vast te stellen.
Conclusie
Geweld in verband met blasfemiebeschuldigingen heeft het leven gekost aan beschuldigde personen, leden van hun gemeenschappen en mensen die hen verdedigden. Verschillende slachtoffers overleden zelfs nadat zij in politiehechtenis waren genomen of bescherming hadden gezocht. Dat laat zien hoe een beschuldiging levensgevaarlijk kan worden nog voordat er recht is gesproken.

